Archive for » November, 2009 «

Die Donderstorm

30 Nov 2009        By Chopper

Dit was ‘n warm somersmiddag in November. Die lug was bedompig en die mense was dit eens dat ‘n harde donderstorm binnekort oor die Bosveld gaan uitsak, soos die mense al maande lank gehoop het. Die droogte het baie hard gedruk daardie jaar en meeste van die boere in die Skeurberg-omgewing was in geldelike nood. Oom Koen, wat op die plaas Granietrots geboer het, het vertel dat die sebras se strepe so dun soos tandestokkies was en as jy ‘n rooibok platgetrek het, hoef jy net die vel af te geslag het. Die rooibokke was klaar biltong. Die bietjie geelperskes wat aan die bome gehang het, was ook klaar gedroog, gereed om perskepoeding met vla mee te maak op Sondae. Die druiwe was rosyntjies. Die windpompe het net fyn piepgeluide gemaak en af en toe ‘n baie dun straaltjie water in die gekraakte sementdamme gepiepie.

Op die aand van die 30ste November, was Skeurberg Hotel se kroeg die enigste teken van lewe op die dorpie. Lewies, die eienaar van die hotel, het sy potloodjie stomp geskryf soos wat die mense ‘op die boek’ gedrink het. Die bankbestuurder en die posmeester het kontant betaal. Die mense wat op die boek gekoop het, het darem getrou die geld bymekaargeskraap aan die einde van elke maand deur ‘n paar velle of biltong te verkoop in Pretoria. Lewies het nooit probleme gehad met slegte skuld nie. Maar dan moet mens ook darem onthou dat Lewies op sy dae ‘n bokskampioen was.

Die aand in die kroeg vloei die drank en die mense praat en die rookdampe vul die lug swaar met die reuk van nikotien. Hulle praat oor die paar stuks spekvet wild wat gesien is. Net so hier en daar. ‘n Vet koedoekoei wat oor die pad gehardloop het of ‘n dikgevrete swartwitpens wat se pens bolstaan, wat iemand gewaar het.

Oom Sybrand het vurig aan sy styfgestopte pyp gesuig en het die gesprek ook aangevoer. “Man, ek seg vir julle dit is daardie donnerse konglomeraat wat uit die Sodom van ‘n Johannesburg hier opgedaag het en die plase uitkoop wanneer die droogte mens aan die keel en knaters beet het!”

Almal het doodstil gesit en geluister wanneer Oom Sybrand gepraat het. Oom Sybrand het sy pyp weer brand gemaak, ‘n sluk van sy derde, of vierde, brandewyn en Coke gevat en toe verder gepraat. Hy het sommer met sy kierie ook beduie. Die mense naby aan hom moes terugstaan.

“Hulle kom daar uit Sodom en koop die plase hier. Maar dis nie al nie!” het Oom Sybrand gesê en almal in die kroeg aangegluur, om seker te maak hulle verstaan wat hy sê. “Die bliksemse trok wat laasweek ‘n hele vrag lusern hier kom aflaai het. Wie se lusern was daardie?” het hy gevra en na elkeen in die kroeg gewys met die punt van sy kierie. Dit was doodstil in die kroeg. Daar het nie eers ys in ‘n glas gerinkel nie. Oom Sybrand het toe ongeduldig met sy kierie op die houtvloer getokkel en gewag vir iemand om te antwoord. Hy het wild asemgehaal en almal kon sien hy was baie kwaad. Sy oë het donker en boos gelyk en daar was fyn druppeltjies spoegskuim op sy baard. Niemand het geantwoord nie. Die mense het vir die vloer of vir hulle glase gekyk. Oom Sybrand se kierie het al hoe vinniger op die vloer getokkel. Tok-tok-tok-tok-tok…

Skielik swaai hy met sy kierie dat dit ‘n swiep-geluid maak. Die punt van sy kierie wys na ‘n persoon in die kroeg en Oom Sybrand vra: “Is dit jou lusern?” Dan antwoord die persoon “Nee, Oom Sybrand!” of skud net sy kop. Die kierie het tot na die meisie wat in die Poskantoor gewerk het gewys en sy het ook ontkennend geantwoord.

Oom Sybrand het toe punt van sy kierie hard op die vloer gestamp, so asof hy ‘n oordeel gaan uitspreek en iemand tot die galg gaan vonnis. “Die fokken konglomeraat voer die wild op die plase wat hulle al uitgekoop het! Dis wat! En sodra meeste van die wild op hulle grond is, maak hulle die grensdrade reg en dan as die reëns kom, word die wild vet en loop daar g’n stuks wild op ons plase nie!” Die kierie het weer ‘n wilde draai gemaak en die punt na almal in die kroeg gewys. Hy het toe sy kierie weergalmend hard op die vloer gestamp, so asof die doodsvonnis daarmee voltrek is en sy brandewyn en Coke met een groot teug afgesluk, sy pyp in die asbak uitgeklop en dit weer tydsaam begin stop. Dit was die teken dat Oom Sybrand klaar gepraat het. Die mense het weer hulle glase na hulle lippe toe gebring en verder onder mekaar gepraat.

Dit was Lenie, die meisie wat in die Poskantoor gewerk het, wat die nuus gedeel het. “’n Verteenwoordiger van die konglomeraat moes al opgedaag het. Hy het plek hier in die hotel bespreek vir twee dae.”

Almal het geweet dat enige inligting wat deur die Poskantoor verby Lenie gegaan het, geensins privaat was nie. Telegramme het sy gelees en oproepe deur die sentrale het sy afgeluister. Lewies het verleë met die kop geknik, op sy horlosie gekyk en toe skielik besig geraak agter die kroegtoonbank.

Deur die gekraakte venster van die kroeg kon mens die wolke in die flou naglug sien saampak buitekant. Die sterk wind het ‘n wolkkombers oor die sterre gewaai. Oom Sybrand het ‘n vuurhoutjie geknars en dik bolle rook uit sy pyp gesuig. Die ligte in die kroeg het geflikker en soos donderblitse in Oom Sybrand se oë weerkaats. Buitekant het die wind gewaai en die reuk van reën het by die kroeg ingestroom. Die gordyne het woes gewapper en die voordeur het met ‘n harde knal toegeslaan. ‘n Leë blik was klaterend in die straat af gejaag deur die wind.

Die mense het gepraat en gewonder oor die verteenwoordiger van die konglomeraat. “Ja, wat, dis nie almiskie, die grondpad is vol skerp klippe. As mens nie die pad ken nie, kan mens lelike probleme met jou kar se bande optel,” het iemand laat weet.

“Dalk het hy ‘n verkeerde afdraai gevat. Daar onder in die vallei waar die plaaspaadjies uit die klippad draai, kan mens nogal heeltemal verdwaal,” het iemand anders sy mening gelug.

“Net so,” het iemand beaam. “In die nag is daar geen baken…” praat hy nog en toe kom daar skielik ‘n baie sterk wind die kroeg in. Die voordeur se grendel was maar stram en het nie behoorlik gehaak nie. Die dwarrelwind het die sigaretstompies uit die asbakkies gewaai en die leë blikke van die tafeltjies afgevee waar hulle dawerend op die vloer rondgerol het. Lewies het haastig die deur gaan toemaak en seker gemaak die grendel het gehaak in die kosyn. Oom Sybrand het lustig aan sy pyp gesuig.

Die mense wou nie huiswaarts keer nie en Lewies moes bontstaan agter die kroeg terwyl die storm besig was om hoogswanger te raak. ‘n Weerligstraal het verblindend buitekant deur die inkswart nag geklief en ‘n breukdeel van ‘n sekonde later het die knal die kroeg laat rammel. Die krag was af en die swart nag het in die kroeg sy blyplek opgeëis. Mense het vuurhoutjies getrek en hulle duime oor die growwe wieletjies van hulle aanstekers laat gly. Lewies het kerse en blakers uit die kas onderkant die kroegtoonbank gehaal en op die tafeltjies geplaas. Die geel kersvlammetjies het lang skaduwees in die kroeg gegooi en die glase in die drinkers se hande goud gekleur.

Die donderweer het geknal en ontplof buitekant. Oom Sybrand het weer ‘n vuurhoutjie getrek en aan sy pyp gesuig. Die wind het stormsterkte bereik. Die tabak het vuurrooi gegloei in die bak van sy kromsteel. Hy het sy glas omgekeer in sy mond. Buitekant het die reën in groot, vet druppels op die dorre aarde begin neerplof.

Oom Sybrand het sy kierie se punt met een harde slag op die vloer neergebring om Lewies se aandag te trek. Lewies het opgekyk en sy gesig was bleekwit in die lig van die weerligstraal wat buitekant deur die nag gekloof het. Die knal het die glase agter die kroeg laat rinkel soos honderde spook-drinkers wat dors geword het. Lewies het geweet wat Oom Sybrand drink en het ‘n dubbel brandewyn, met baie ys en min Coke gegooi.

Oom Sybrand het sy vars dop na sy lippe toe gebring, ‘n sluk gevat en toe weer met sy kierie op die vloer geslaan. Die hemel se sluise het na ‘n verblindende bliksemstraal en oorverdowende knal oopgemaak. Oom Sybrand het diep gesluk. Iemand het opgemerk dat die straat buitekant die hotel soos ‘n breë, modderrivier gelyk het toe die weerlig weer slaan en vir ‘n sekonde die storm se siel oopgemaak het vir almal om te sien.

Die bruin brandewyn en Coke mengsel het in Oom Sybrand se keel afgevloei en toe dit klaar is, klingel die ysblokkies in die glas. Die haelkorrels het oorverdowend op die sinkdak van die hotel begin neerstort. Niemand kon dit buitekant waag nie en die drinkers het hulle self gevoed met brandewyn, rum, whiskey, bier, gin en tonic…

Oom Sybrand het weer met sy kierie op die vloer geslaan. Die weerlig het helder geflits buitekant. Oom Sybrand se hare was regop gewaai deur die wind. Sy grys baard het helder blink geskyn in die lig van die weerligstrale. Sy oë het geblink soos die gloeiende kool in sy pyp.

Oom Sybrand het sy glas in een asem leeg gesluk. Buitekant het die krag van die natuur baklei met die strukture van die mense. Die wolkbreuk het die paaie in riviere verander en die suipkrippe van die wild op die plase laat oorloop.

Oom Sybrand het weer met sy kierie op die vloer geslaan. Die horlosie in die hotel se gang het middernag begin aftel. Oom Sybrand slaan met sy kierie, die horlosie slaan ‘n musikale noot. Twaalf kere. Toe Oom Sybrand sy kierie die twaalfde keer op die vloer slaan, breek die kierie en die onderste kwart spat eenkant toe. Die splinters staan soos skerp messe waar die kierie gepreek het. Lewies bring Oom Sybrand se brandewyn en Coke. Oom Sybrand drink rustig. Die gloed uit sy pyp se bak laat die glas brandewyn en Coke in sy hand soos dik, donkerrooi bloed lyk. Buitekant bedaar die storm. Dit reën nog hard, maar die verwoesting is besig om weg te trek. Die wind draai en waai onderdeur die deur. Die trek laat die blou rookwolke uit Oom Sybrand se pyp weg dwarrel.

Oom Sybrand het opgestaan en by die gekraakte venster uit getuur. “Die droogte is gebreek,” is al wat hy gesê het.

Omtrent twee ure later het Van der Schyff, die konstabel, papnat en sy uniform vol modder die kroeg binne gestrompel. “Daar was ‘n helse ongeluk buitekant die dorp,” het hy gesê en die water van sy gesig met sy modderbesmeerde hempsmou probeer afvee. “Die kar het ‘n koedoe getref. ‘n Spekvet ooi. Die persoon, ene Brighton, het omgekom. Die voorruit se glasskerwe het hom… het hom… sy hele kop omtrent afgesny.”

Die kroeg het gegons. Almal het tegelyk gepraat. Oom Sybrand het met die oorblywende stuk van sy kierie op die tafeltjie geslaan. “Rustig! Kalmeer, laat ons kan hoor wat die dienaar van die gereg te sê het.”

Van der Schyff het vertel. Sy kollegas vanaf Pretoria moes die lyk kom haal het. Brighton was so te sê onthoof. Hy is afgelos deur iemand vanaf Pretoria en mag dus ‘n dop gooi. “Asseblief, ‘n dubbel, skoon, Lewies.”

“Mens kan amper nie glo dat die voorruit in sulke skerp stukke opgebreek het nie. En die horlosie van sy Mercedes het gaan staan op presies twaalfuur. Middernag. Dis die tyd toe hy die koedoe getref het,” het Van der Schyff gesê voordat hy baie dronk begin raak het.

Oom Sybrand het sy hoed op sy kop gesit, geknik, gegroet en toe die kroeg verlaat. “Môre gaan ‘n lang dag wees, maar die droogte is gebreek en ons kan weer opstaan,” het hy gesê en toe vertrek na sy plaas toe. Die reuk van sy pyp het nog ‘n rukkie in die kroeg gehang en toe saam met die wind by die oop deur uitgewaai. Buitekant het die wolke weggetrek en die sterre helder gewink in die skoongewaste lug.

Category: Skeurberg  6 Comments

Veldskool

30 Nov 2009        By Chopper

In Standerd 8 was dit weer tyd vir veldskool. Vir Standerd 5 was ons Delmas toe, maar daardie slag was dit Groot-Marico se kant toe. Standerd 5 se veldskool was kak, maar oraait. Teen Standerd 8 strek mens se tienerwysheid mos veel verder en sluit drank, sigarette en meisies in. Behalwe die gebruiklike blikbord, blikbeker, vadoek, tekkies, slaapgoed, tandeborsel en skeergoed ensovoorts was daar tussen my klere ook ‘n paar pakkies Camel 20’s, ses blikkies bier en ‘n Scope tydskrif.

Wat die skoolhoof besiel het om vir Meneer Harmse saam te stuur as die veldskool-onderwyser, sal net hy alleen weet. Meneer Harmse was geensins die sportiewe tipe nie en sy geweldige maag het getuig dat hy ook baie van bier moes gehou het. Meneer Harmse was ‘n yslike groot man, maar sy hart was baie sag. Hy was een van daardie onderwysers wat geen beheer oor die kinders gehad het nie. Ons was natuurlik verheug toe ons hoor dit is hy wat ons gaan vergesel.

Die Maandagoggend daag ons toe by die skool op. Gereed om veldskool toe te gaan. Ma het darem ‘n bietjie geld ook in my hand gestop toe ek gegroet het by die huis. Die skoolhoof het ons streng aangespreek en ons herinner om die skool se naam hoog te hou en afgesluit dat hy “die velle van ons gatte met die rottang sal af bliksem” indien daar sprake van wangedrag sal wees. Hy het ons glad nie banggepraat nie, selfs al het hy die flou vloekwoord “bliksem” gebruik.

Die bus was skaars buite sig van die skool, toe het ek al soos ‘n mak aap by die bus se venster uitgehang en die hardgekookte eier wat Ma onder andere vir my ingepak het as padkos, het pragtig die agterruit van ‘n kar getref wat die bus verbygesteek het. Mark het dit opgevolg met ‘n middelvinger vir die insittendes van die kar. Die busbestuurder was self ‘n paar jaar terug ‘n leerling van die skool en het ongestoord aangery, ten spyte van die bestuurder van die kar wat met flitsende ligte en woeste handbewegings beduie het die bus moet aftrek.

Op pad het Mark ook die beste skoot ingekry. Iets wat amper onmoontlik was. Sy appel het by die oop ruit aan die passasierskant van ‘n kar ingevlieg en iemand binne-in die kar getref. Meneer Harmse het mos iets gemompel van ons moet nie in die bus mors nie, dus het ons al ons lekkergoedpapiere en sakkies en koeldrankblikkies by die bus se ruite uitgegooi. Meneer Harmse het op die heel voorste sitplek in die bus gesit en stip gestaar na die pad. Dit het gelyk asof hy bitter spyt was hy het ooit die onderwys sy loopbaan gemaak.

By die plek aangekom buitekant Groot-Marico, het die bus gestop en ons almal uitgepeul soos ‘n trop wilde diere en langs die bus gestaan en water afgeslaan. En toe wag ons. Meneer Harmse het beteuterd rondgestaan en toe in die rigting van die geboue geloop om te hoor wat gaan vir wat. Die vuurhoutjies en aanstekers het geknars soos baie van ons sigarette aangesteek het.

Na ongeveer ‘n halfuur het Meneer Harmse teruggekeer. Die Bosveld se son was warm en die sweet het in strome teen sy gesig afgeloop. Hy het laat weet ons moet solank ons bagasie aflaai en netjies in drieë pak, terwyl ons wag vir die ander skool om op te daag. In die bus het ons reeds die ander skool wat saam op veldskool gegaan het, bespreek. Dit was een of ander snob skool in die Stad en ons het besluit kak sal hulle kak. Spul ryk mofgatte.

Die snob skool se nuwe bus het aangedreun gekom. Toe die kinders uitklim, was almal eenvormig in hulle skool se sweetpakke geklee. Hulle bagasiesakke was ook almal dieselfde met hulle skool se wapen daarop. Hulle onderwyser het bevele soos ‘n wafferse drilsersant geskree en toe tree hulle aan in drieë voor die bus. Ons het ons gatte geskeur van die lag. Meneer Harmse het iewers die bosse in gestaar, toe omgedraai en in sy besadigde stem vir ons gesê om ook in ‘n afdeling aan te tree.

Vanaf die geboue se rigting het twee mans flink aangestap gekom. Hulle was netjies geklee in kakieklere wat amper soos veldwagters se uniforms gelyk het. Die busse het die perseel verlaat. Een van die mans het begin praat en ons almal welkom geheet. Vir die snob skool vertel hy hoe geëerd hy is dat hulle die veldskool bywoon en hy hoop dat hulle dit baie sal geniet en waardevolle ervaring sal kan opdoen om saam met hulle terug te neem skool toe en dat hulle aan die vooraand staan van hulle volwasse lewe en dat hulle baie gaan leer en al sulke tos.

Vir ons neem hy eenkant toe en begin en eindig met ‘n uitkak en waarsku ons dat die Hel rustig sal wees in vergelyking met die straf wat hy sal toedien as ons nie onsself gedra nie. Hy vertel ons toe ook dat sy militêre diensplig al agter die rug is en dat hy aan die Grens was en al terroriste geskiet het. Die ander man, seker sy regterhand, knik sy kop en beaam alles. Hy sluit toe ook af met die beskrywing van ‘n martelmetode deur iemand se knaters met ‘n vonkpropdraad van ‘n Landrover V8 te skok.

Die man draai toe om en loop na die snob skool toe. Meneer Harmse kry toe sy stem terug. “Julle kan nie dat daai snobgatte julle wen nie,” is al wat hy sê. Grobler, die hoof-roof van die veldskool blaas toe op sy fluitjie en ons tree weer aan voor die bus. Hy wys toe na ‘n boom doer ver en sê die skool wat eerste, met al hulle bagasie om daai boom en terug is, doen nie skoonmaak diens vandag nie. Hy blaas weer sy fluitjie en ons laat spaander met ons bagasie. Meneer Harmse se woorde is nog vars in ons koppe. Dis net kinders en bagasie en stof en chaos. Drie van die snob skool se kinders word gepootjie en later, toe ons skool eerste weer aangetree is, sukkel nog een van hulle terug. Hy is naby aan trane en sy sweetpak is geskeur. Iemand het hom glo met die vuis aan die kant van die nek geslaan en toe val hy in ‘n doringbos. Grobler verduidelik hulle dat die badkamers môre-oggend blinkskoon moet wees en dat hulle ook die potte in die kombuis moet skrop.

Grobler sê toe dat ons tien sekondes het om voor die slaapkwartiere aan te tree en blaas weer sy fluitjie. Daar is weer net stof en bagasie en kinders en chaos. Twee van die snob skool se sportsakke, met hulle skoolwapen op, word gegryp en in die bosse langs pad in geslinger. Hulle tree weer laaste aan. Ons – 2, Snob-skool – 0.

Grobler verduidelik toe dat vorige jare die kinders van die verskillende skole saam in twee groepe verdeel is, om samewerking, eenheid en gees tussen die twee skole te bevorder, maar hierdie jaar slaap Snob-Skool in die kaserne aan die oostekant en ons in die kaserne aan die westekant. Grobler het baie onseker gelyk, so asof hy ‘n baie belangrike besluit moes neem, om ‘n bloedbad te voorkom.

Mark het ons toe na ons kaserne toe gedril. Dril, kon ons. Ons het netjies gedril. Regop en trots. Arms skouerhoogte geswaai. Sommer net om die Snob-Skool te wys.

Die kaserne was eintlik maar net ‘n saal met veertig dubbelbeddens. Een bo, een onder. Twintig van hulle weerskante. Ek het aan die agterkant, saam met die ander rokers, op die boonste bed slaapplek gekry. Teen die muur was daar al jaartalle uitgekrap. Ek het my knipmes uitgehaal en ook die jaartal uitgekrap in krom, skewe letters. “Augustus 1980”. En toe, net daaronder, “Poes”.

Die fluitjie het weer geblaas en Grobler het gebulder ons moet aantree met ons eetgerei. Middagete het bestaan uit witgekookte hoender, mielierys, gekookte koolblare, twee snye brood en flou lemoenkoeldrank wat uit ‘n groot blink kan in ons bekers getap is. Dit het gelyk asof die meeste kinders van Snob-Skool hulle kos in die asblikke uitgekrap het, waar baie van ons gaan vra het vir ‘seconds’.

Ek kon nie wag om in die veld te gaan rondloop nie, dit was immers VELDskool, maar na ete moes ons klomp klein klippies vat en ‘n wapen vir ons groep uitpak en daarna moes iemand verduidelik van die simboliek van ons wapen.

Dit het ons sowat vyf minute geneem om ‘n driehoek met die klippies te pak. Die Wiskunde-onderwyseres, Juffrou Smith, het mos gesê driehoeke is baie sterk en verleen sterkte aan baie strukture soos brûe ensovoorts.

Snob-Skool het ‘n intrinsieke ontwerp met hulle klippies gepak en toe na die tyd verduidelik van die anker wat standvastigheid beteken, en die kruis wat Christus voorstel en hulle geloof in die Skepper en die arend wat na vryheid verwys en die sirkel na eenheid en die boom na groei en nog klomp ander goed.

Die middag het ons ‘touch rugby’ gespeel en drie van Snob-Skool was in die grond in geduik. Maar iewers het iemand weer nie die program deurdink nie. Ons ‘straf’ omdat ons met die klippies-wapen verloor het, was om op te skep tydens aandete! Genade tog!

Iewers kruip die noodlot ook toe in en ons braai daardie Maandagaand. Ons het Snob-Skool goed gespyker met die vleis toe ons moes inskep. Ons het baie lekker gebraai. Ons – 3, Snob-Skool – 1. (Klippies-wapen pak was in elk geval ‘n klomp tos, so hulle wen tel nie eintlik nie, maar ter wille van regverdigheid kon hulle maar die een punt gekry het.)

Die aand toe rook ons tot laat in die kaserne en ‘n paar van ons drink ‘n bier of wat. Toe onthou iemand van Snob-Skool wat nog die badkamers moes skoonmaak en ons gaan bemors dit verskriklik deur taai ghwelle orals te spoeg, die toilette mis te pis en nat toiletpapier teen die mure en spieëls vas te gooi. En kyk, as mens dom is, moet jy kak. Snob-Skool gaan kla toe by Grobler oor die toestand waarin die badkamers was, maar eers nadat hulle skoongemaak het! Ons ontken toe alles en beskuldig hulle van jaloesie, waarop Grobler geantwoord het ons moet ophou om ons “soos kaffers te gedra” want hy gaan vir ons “van ‘n kant af opfok”.

Die tweede dag het rustig verloop. Tydens ontbyt het Grobler laat weet slegs die kombuispersoneel skep kos in en het Snob-Skool nie kans gehad om ons terug te spyker met die inskep nie. Hahaha! Ons moes ‘n klipmuur in die veld gaan bou deur plat klippe opmekaar te stapel en al was ons meer as ‘n uur voor die tyd klaar, het ons muur baie beter gelyk en was baie stewiger.

Snob-Skool het egter besluit om terug te slaan en laat saans, het vier van hulle grootste brekers by ons kaserne opgedaag. Wat hulle daar wou doen, weet nugter alleen, maar hulle is daar weg met geskeurde klere en die een linkeroor was vol tandepasta gespuit.

Snob-Skool moes ernstig gaan kla het, want die Woensdag toe jaag Grobler ons donker-oggend uit die beddens, laat elkeen van ons ‘n moerse groot klip kry en jaag ons kilometers vêr die veld in, elkeen met sy klip. Toe ons seker die grensdraad van die plaas bereik het waarop die veldskool was, het Grobler sy bakkie omgedraai en aan ons gesê ons het tien minute om terug te wees anders kry ons nie ontbyt nie. Daar was nie ‘n manier wat ons dit sou maak nie en ons het lekker rustig teruggeloop en gerook.

Die kasernes het elkeen hulle eie watertenk gehad. Ons gaan klim toe teen die stellasie op en gaan was ons so drie-drie- lekker in Snob-Skool se watertenk. Ek Johan en Andre was laaste en kak toe ook sommer in hulle watertenk toe ons klaar gewas het. Later die middag kom sê Meneer Harmse ons moet sê as van ons naar en siek voel of maagwerkings het, dan sal Grobler vir ons pille gee. Ons almal maak toe asof ons verskriklik siek is en gaan kry medisyne, wat ons nie gedrink het nie, terwyl Snob-Skool se kinders bleek-groen in hulle gesigte is.

Met die maagsiekte, moes ons toe skaak speel, want Grobler en die onderwysers weet nie wat om met ons te doen nie. Ons hardloop net so baie badkamers toe, maar om te gaan rook. Snob-Skool kry toe nuwe hoop met die skaakspelery, maar op een of ander manier het Mark as die kampioen uitgetree. Sonder om te kroek. Hy was al van kleins af baie goed met skaak.

Die Vrydag toe die kinders van Snob-Skool in hulle bus geklim het en huiswaarts gekeer het, was van hulle nogsteeds siekerig. Hoe daardie rit afgeloop het, sal ek nie weet nie.

Dit was maar net enkele hooftrekke van die veldskool.

Die tye wat ons die hindernisbaan gedoen het, het ons darem ‘n paar kere ook verloor. Tydens ‘n debatkompetisie een aand het nie een van ons iets te sê gehad nie. By die snoepie wat na aandete oopgemaak het, kon ons nie veel koop nie. Die ander skool se kinders het egter die plek omtrent leeg gekoop elke aand. Die een in wie sê oor ek die tandepasta gedruk het, moes dokter toe gaan, maar al was sy pappie moerig en wou almal dagvaar, was dit te donker te donker om te sien wie dit was, of hy was te bang om te sê wie dit was.

Andre het ook laat een aand gegaan en allerhande items uit die ander skool se sportsakke gaan steel, soos onder andere ‘n verkyker en ‘n Walkman. Ons vermoed hy het geld ook gesteel, want vanaf die Woensdag het hy besonder baie by die snoepie bestee. Bertus het ook nogal baie geld gehad vir die snoepie, want hy het twee Scopes, ‘n pakkie sigarette en ‘n Bunny Girl tydskrif gaan verkoop aan hulle. Ek het my Scope gaan ruil vir ‘n pakkie Winston en een blikkie bier by een van hulle, dus was van hulle ook nie so onskuldig nie. Mark het gesê hy het een aand baie laat ook dagga geruik daar. Ander het gesê dit was een van die terreinwerkers wat agter die kasernes gebly het, terwyl ander weer gesê het dit was Meneer Harmse, want iemand het hom glo daar gewaar.

En so het die veldskool van Standerd 8 ook op ‘n einde geloop. Meneer Harmse was natuurlik te bang om vir die hoof te gaan rapporteer dat hy geen gesag oor ons gehad het nie en het vir die hoof gesê ons het almal onsself puik gedra. Die Maandag tydens saal opening het die hoof ons ook bedank daarvoor.

Category: Gielie  Tags:  5 Comments

Tyd om te gaan

10 Nov 2009        By Chopper

“Kom, Oom, dis tyd dat ons gaan.”

Oom Schwenke het gesteurd opgekyk.

Oom Schwenke was ‘n prokureur in die stad. In die dae toe die middestad van Johannesburg nog gelewe het en die sake goed verloop het, toe dit nog die kern van Sui-Afrika se sake was, het Oom Schwenke geklee in ‘n donkerbruin pak, wit hemp en blink gepoleerde swart skoene sy kantoor op die grondvloer in die agterstrate van Johannesburg oopgemaak.

Oom Schwenke het as bloedjong prokureur met sy vlymskerp verstand en byna volmaakte kennis van die Reg vinnig die rande laat inrol en bekend geraak. Sy vaal kantoortjie wat op die binneplaas uitgekyk het, kon hy na ‘n paar jaar verruil het vir een met ‘n asemrowende uitsig oor die mistigheid van die stad.

Hy het homself opgewerk vanaf winkeldiewe en daggarokers tot ‘n prokureur wat jy eenvoudig aan jou kant moes hê indien jy ryk was en jou huwelik in die skeihof se rigting beweeg het.

Sy kasarm van ‘n woonplek in Parktown was altyd met die duurste, dog smaakvolle en eenvoudige meubels uitgerig. Hy was die kenteken van sukses in die lewe wat soms hard en ongenaakbaar kon word in die stad.

Oom Schwenke was gelukkig getroud, en dit is die dat hy so gesteurd opgekyk het toe iemand vir hom sê dis tyd om te gaan. In sy oë was ‘n hartseer verlange.

In die kafee in Melville waar Oom Schwenke gesit het en sy oggend koffie saam met die skindernuus in Beeld geniet het, was hy al ‘n legende. Toe hy as verwaande nat-agter-die-ore mannetjie in die stad begin praktiseer het, het hy dit ‘n punt gemaak om sy dag met ‘n koppie sterk koffie daar te begin. Twee suikers, klein bietjie melk.

Die blik in Oom Schwenke se oë het verander na dankbaarheid en verligting.

Die jong kelnerin het hard gegil toe Oom Schwenke vooroor gesak het, sy voorhoof stukkend geval het op die piering waarin die sny varsgebakte kaaskoek was en die koppie koffie stomend oor die vloer gespat het.

Toe die ambulans opgedaag het, het die mediese ordonnanse net hulle koppe geskud. Oom Schwenke het ‘n massiewe hartaanval gehad en was reeds dood, nog voordat die porseleinskerwe van die piering die vel op sy voorkop oopgekloof het.

Category: Kroegtoonbank  2 Comments

Jager Coolerbox

10 Nov 2009        By Chopper

Sharpshoot het so een. Hy het dit net vanmiddag gaan koop.

jager-coolerbox

Category: Maak nat die keel  Tags: , ,  5 Comments

Die Gesteelde Kar

09 Nov 2009        By Chopper

Die einde van die sewentigs en die aanbreek van die tagtigs was vir my ‘n baie lekker tydperk. Behalwe die rooi kol om my Aardrykskunde-simbool, het my rapport aan die einde van standerd 7 baie goed gelyk. Met ‘n gemiddelde D-simbool en net een druipvak, het die familie hoop gehad dat ek ook tot die elite sou uitstyg wat nie net die komende standerd 8 nie, maar ook standerd 9 en die magiese, amper onbereikbare “Matriek” eendag sou slaag.

26 Maart 1980 het ek my sestiende verjaarsdag beleef. Dit was ook sommer die begin van ‘n lekker langnaweek. Die 27ste was Goeievrydag en Maandag, die 30ste, was Paasmaandag. Ek het darem die oggend voordat Pa my by die skool gaan aflaai het, ‘n bier saam met hom gedrink en een van sy Lexington’s gerook.

Ma en Tannie Lettie, die buurvrou, het by die kombuistafel gesit en lang glase vol wodka en lemoensap gedrink terwyl die asbakkies oorgeloop het. Tannie Lettie was juis toe ook afgesê deur haar kêrel wat nie sy vrou wou skei nie en sy het die liefdesteleurstelling saam met die vieringe van my sestiende verjaarsdag verdink. Ma het haar getrou bygestaan deur die bottels wodka uit die linnekas te gaan haal.

Ma het planne gehad dat ek die Saterdag ‘n lekker partytjie by ons huis kon hou vir my verjaarsdag. (Die Vrydag was buite die kwessie want die drankwinkels was toe op die vakansiedag.) Partytjies by ons huis was altyd baie gewild onder die kinders by die skool. Ma het nie worries gehad nie en selfs van haar wodka opgeoffer om ‘n lekker sterk pons te maak en die yskas reggepak sodat daar plek is vir die bier wat van die kinders saamgebring het. Tannie Lettie het ook altyd lekker saamgekuier, maar ek kan nie nou onthou of sy ook bier saamgebring het nie. Ek dink sy het net saam gedrink.

Die vibe by my partytjie was Saterdag egter nie so lekker nie. Die meeste van my vriende was saam met hulle ouers Durban toe vir die langnaweek. Mark, wat ‘n bankie moes bring, was na sy pa toe wat in Nelspruit gebly het. Lindie het sedert standerd 6 in ‘n regte klein rebel ontaard en ek het haar by Shaun afgevry. Shaun was so moerig, hy het ook nie partytjie toe gekom nie. Teen laatmiddag was die hele partytjie dood en Ma en Tannie Lettie het lankal dronkverdriet gehad. Pa het nagskof by die Poskantoor in die middestad van Johannesburg gewerk en was ook nie tuis nie.

Ek en Johan het verveeld in die sitkamer gesit en rook, toe die telefoon lui. Dit was Lindie wat my gelukwens met my verjaarsdag. Skielik vang ek toe die bright spark en vra Lindie of sy lus is om uit te gaan. “Pa het gesê ek kan die kar maar leen,” lieg ek toe sommer by. Sy is toe ook sommer dadelik baie opgewonde en ons reël dat ek haar oor ‘n uur ‘n blok vanaf haar huis oplaai. Sy sal vir haar ouers sê sy gaan by een van haar vriendinne kuier. Die betrokke vriendin was in Umhlanga saam met haar ouers, dus is alles reg vir die aand.

Johan was toe ook dadelik game en het van Pa se aftershave op sy wange gespat en sy hemp ingesteek en sy hare met nat vingers plat agteroor teen sy kop vasgeplak. Ek het vir myself varsgestrykte klere aangetrek, ‘n oormaat reukweerder oor my lyf gesproei en Pa se aftershave het soos ‘n wolk om my gehang. Ma was uit soos ‘n kers, maar ek het nietemin suutjies in die gang af gesluip en die Ford se sleutel van die rakkie afgehaal. Pa was trots op sy Ford Fairlane 500 sedan, maar ek wou nie die vaalbruin Volla se sleutels vat nie. Wat is die kanse in elk geval dat Pa ooit gaan weet ek het die Fairlane gery? Hy werk en Ma is uitgepass, het ek die stemmetjie van my gewete stilgemaak. Ek steel mos nie die kar nie. Dit is Pa s’n en ek bring die kar mos weer terug, later vanaand.

Die kar het voor die enkelgarage gestaan. In die skemerlig het die rooi bakwerk geblink soos goeie rooiwyn by ‘n kaggelvuur. Ek het die deur oopgesluit en agter die stuurwiel ingeklim. Die sitplek was groot en sag. Die Fairlane het baie ruimte gehad. Ek het oor gestrek om vir Johan die deur aan die linkerkant oop te maak. Johan het ses biere by sy voete neergesit. Ons elkeen het ‘n sigaret aangesteek, en toe eers draai ek die sleutel. Die enjin het byna onmiddellik gevat en die 5.7 liter V8 het saggies gebrul. Die sigaret het by my mondhoek uitgehang en ek het die ratkierie by die stuurkolom na “R” toe verskuif. Die “SelectShift Cruise-O-Matic” ratkas het ‘n ligte vibrasie deur die bakwerk laat gaan. Ek het baie liggies met my voet aan die petrolpedaal geraak. Die V8 het diep gegrom, heeltemal anders as die geklater-klater-klater van die Volla. Die kar het agteruit begin beweeg en baie versigtig het ek by die hek uit gery.

Eers ‘n blok verder, waar die straatligte verdof was deur die bome, het ek agtergekom die ligte is nog af. By die volgende stopstraat het ek vir Johan gesê:”Hoor gou hoe klink hierdie pappie,” en die petrolpedaal diep weggetrap. Die agt perde onder die enjinkap het in luiperds verander en diep gebrul. Agter my het iemand in ‘n poeierblou Datsun ongeduldig getoet. Ek het die kierie na “D” toe verskuif en die lepel plat teen die vloer getrap. Nog iemand wat van die kant af gekom het, het hard toeter geplaas, maar die V8 het die kar vorentoe laat skiet en teen die tyd wat die automatic tweede rat gehaak het, was die stopstraat al vêr agter.

Johan het die sespak by sy voete nader gesleep en vir ons elkeen ‘n yskoue Milkstout oopgemaak. Ek het myne diep gesluk. “Kom ons vat gou ‘n draai daar in Ontdekkersweg,” het ek vir Johan gesê en by die volgende kruising regs gedraai sonder om die flikkerlig aan te sit. Die tweede robot was rooi en ek het stilgehou. In die baan langsaan het jongmense in ‘n BMW 2002 stilgehou. Die bestuurder het die revs van die BMW gegooi, so asof hy wou dice. Ek trap toe die lepel van die Ford plat om te wys ek vat hom aan sodra die robot groen slaan, maar die ratkierie was nog in “D” en die Ford hardloop vorentoe, oor die rooi lig, mis ‘n ander kar rakelings en die Milkstout stort uit oor my broek.

Ek en Johan lag kliphard en hy sê vir my: “Looi hom!” en ek looi hom. Die pad is lank en reguit en ek trap hom oop. Ek verminder nie spoed vir ‘n bakkie in die linkerbaan nie en gaan net regs verby sonder om in die spieëltjies te kyk. Ek gooi die leë bierblik by die ruit uit en Johan gee nog een aan. Ek is vol selfvertroue agter die stuur en ons het ‘n wilde rit, vol adrenalien-en V8-aangedrewe spoed, na Lindie toe.

‘n Blok vanaf Lindie-hulle sê huis het ek haar onder die bome in die donker skaduwees sien staan. Ek wou regs langs haar stop, maar misgis my met die afstand en stop ’n hele paar meters verby haar. Sy kom aangedraf en ek beduie vir Johan na die agtersitplek toe terwyl hy vulgêre suiggeluide maak. Ek wou net uitklim om die deur vir haar oop te maak, toe maak sy al self oop en klim in. Sy lyk opgewonde. Sy gee my ‘n vinnige klapsoen op die wang en ek trek weg. Die agterbande skreeu soos wat die V8 die kar vorentoe laat brul. Sy pluk ‘n trui oor haar kop en gooi dit agtertoe. Toe haal sy ‘n pakkie sigarette uit ‘n spierwit handsakkie en ek jaag amper in die randsteen vas toe ek in die lig van haar aansteker sien hoe knap die bloes is wat sy aanhet. “So, waar gaan ons?” vra sy en blaas ‘n bol rook uit. Ja, fok, waarnatoe gaan ons? wonder ek.

“Ons gaan check die hotel daar naby Florida Lake,” sê ek en steek vir myself ook ‘n sigaret aan.
“Iemand lus vir wodka?” vra Johan skielik daar van agter af en gee ‘n kwartbottel van Ma se wodka vorentoe aan. Ek vat aan en maak ‘n groot kap net so uit die bottel uit. Ek wil stik van die skoon alkohol, maar hou my pose en gee vir Lindie aan. Sy sluk ook, stik, vloek en met ‘n “For fuck sakes, het julle nie mix nie?” gee sy dit terug agtertoe vir Johan aan. Ek voel vir ‘n oomblik sleg omdat ek die drank vir Lindie aangegee het, maar hou dan my linkerhand agtertoe en vat die bottel weer by Johan. “STOOOOOOP!” skree Lindie skielik. Ek trap die rempedaal eers mis en toe die tweede keer dat die reuk van gebrande rubber in die lug hang. Die Fairlane kom tot stilstand vêr anderkant die witstreep by ‘n robot wat rooi geslaan het. Lindie gryp die bottel by my en sy vat nog ‘n sluk. “Ry net mooi, asseblief, “sê sy en toe die robot groen slaan trek ek besadig weg.

Florida se strate is besig en ek stop eers langs die meer, vêr weg van die ander karre waar ek nie parallelle parkering hoef te doen nie. Ons stuur die laaste bietjie wodka om en rook elkeen nog ‘n sigaret terwyl ons vir die water kyk. “Kom ons gaan check wat gaan in die hotel aan, ” sê Johan.

“Ja, ek’s heavy lus vir dans,” sê Lindie en sy giggel. Dit klink of haar tong sleep. “Sy klim toe sommer ook uit en maak die deur half toe agter haar.

“Druk daai orige Milkstout voor by jou hemp in, sê ek vir Johan toe ek ook uitklim. “Ons weet nie hoe fokken duur die plek is nie.”

“Jou girl, jy koop vir haar,” sê hy en strompel by die kar uit. Die drie blikke Milkstout maak so duidelik soos daglig ‘n bult onder sy hemp voor by sy maag. Ons steek nog sigarette aan en stap hotel se kant toe. Dit lyk of die plek se disco kook en die musiek kan duidelik gehoor word. By die deur het ons geen troubles nie en ons drie stap reguit in. Ons kry sitplek naby die kroeg. Lindie wil witwyn hê en ek en Johan kap elkeen nog ‘n Milkstout. Die laaste een gee ek vir Johan, want dit het erg bitter begin proe, toe ek kroeg se kant toe stap om vir Lindie nog wyn en vir my sommer rum&coke te gaan kry.

Iemand onthou skielik dis eintlik die viering van my verjaarsdag en ons kap ‘n paar shooters. Ons betrek die dansbaan en dans soos ‘n klomp paloekas, maar geniet ons gate uit. Ten spyte van die feit dat ons al drie kliphard iets geskree het van my sestiende verjaarsdag terwyl ons die shots wegslaan, kom niemand anders iets agter nie, allermins die barman en ons kuier woes.

Op ’n stadium raak Johan weg en keer terug met ‘n streep kots op die voorkant van sy hemp. Lindie ruk haar lyf soos ‘n stukkende porseleinpop rond op die dansvloer en ek voel naar van die daggasmaak in my mond want iewers deur die aand het ek somehow, somewhere ‘n paar trekke van ‘n zol gevat. As ek afgekyk het en iets geregistreer het, sou ek gesien het my eie skoene is vol kots en dat daar ‘n groot piskol op my linkerbroekspyp is.

Iewers rondom middernag, het die plek toegemaak en ons drie strompel saam met die laaste paar mense daar uit. Ons koppe draai van die aarde se dronkgeit. Ons kar slinger toe.
“Fok, waar het ek gestop?” wonder ek hardop toe ons na die parkering langs die meer toe loop.
“Anderkant,” sê Johan. Lindie hang aan my en giggel.

Ons loop anderkant toe. Niemand weet waar sy ‘anderkant’ is nie, maar ons loop soontoe. Lindie word naar en gooi op langs ‘n boom. Ons kry nie die kar nie. Ons gaan weer ‘anderkant’ toe.
Ons ‘anderkant’ toe reg rondom die meer en in die straat langs die hotel af. Die karre word min. Later is daar omtrent geen ander karre meer nie. Ons word so half nugter van al die ‘anderkant’ toe geloop. Johan kry die Milkstout blik wat hy blykbaar langs die kar platgetrap het. Daar is nie ‘n kar nie. Net wielspore in die los grond. Johan sê ons moet nog ‘n keer ‘n draai om die meer loop, maar ek weet sommer die kar is gesteel en my kop is seer en ek is moeg en Lindie wil huil en sy wil huistoe gaan.

“Fok, ou, hier’s moerse kak,” merk Johan op. “Jou pa gaan ‘n fokken hartaanval kry.”

“Ek weet…”

Lindie begin huil. Sy het dronkverdriet en kla iets van haar kat wat laas jaar weggeloop het. Ek slaat ‘n bright spark toe ek die laaste bus by die halte sien intrek.

“Kom ons vang die bus. Ons kry Lindie by die huis en ek en jy gaan net straight huis toe,” sê ek vir Johan.

“Wat de fok, ou! Wat van die kar?” vra hy verbaas.

“Niks. Ons weet net fokkol en dan sal Pa dink die kar is uit die jaart uit gesteel. Dis wat.”

Jislaaik jy is fucked-up verby,” is al wat Johan gesê het terwyl hy saam draf-strompel om nie die bus te mis nie.

By die bushalte naby ons huis klim ons af. Lindie het al opgehou huil en voel net verskriklik siek. Ek ook. Johan ook. Ons stap in die donker stilte met die straat af. By die hek van ons huis gekom, lyk dit asof Lindie skielik ‘n spook gesien het. “Het julle twee Fords?” vra sy en beduie onvas op haar voete.

En daar staan die Fairlane. Reg voor die fokken garage. Pa se Fairlane. “O fok, lyk die polisie het darem die kar vinnig terug gekry, op een of ander manier, maar julle ligte brand nog, so jy gaan vet kak kry, so ek waai,” sê Johan en draf na sy huis toe.

“Laat ek maar die kak gaan vat. Wag jy net hier. My Pa sal jou netnou huis toe vat,” sê ek vir Lindie en loop so vinnig moontlik by die huis in om die kak net oor en klaar te kry. Lindie moes nog dronk gewees het, want sy bly nie daar nie en loop agter my aan, by die huis in.

Pa is goed dronk en hy en Ma dans in die sitkamer. “Hey, Birthday Boy!” skree hy vrolik en gooi vir my ‘n bier. Hy is duidelik stormdronk. “Ek het vroeg klaargemaak en by die hotel by die Lake ‘n paar kappe gaan vat. Toe ek buitekant kom, sien ek die fokken karsleutels is weg. Kos my om met die bus die spaarsleutels te kom haal en weer terug om die kar te gaan haal het.”

My mond val oop. Lindie s’n ook. Pa is so dronk hy het vergeet hy het met die bus werk toe gegaan. Nie die kar nie. Hoe hy vanaf die middestad in Florida geëindig het, sal net hy weet. Seker ook met die bus. Toe hy klaar by die hotel gesuip het, het hy natuurlik sy kar gesien…

“Jou Pa was weer poesdronk toe hy hier aangekom het,” sê my Ma en sy klink net so dronk. Sy struikel en val op die bank neer dat haar panty uitsteek.

Lindie het iemand gebel om haar huis toe te vat. Die volgende dag het ons eers vir Johan nog ‘n rukkie laat sweet, voordat hy ook kon saamlag oor die hele spul.

Category: Gielie  2 Comments